Dobre praktyki PIW EQUAL

Równość szans w miejscu pracy.

Dyskryminacja z powodu płci stoi w rażącej sprzeczności z zasadami demokracji i fundamentalnymi wolnościami jednostki. Równouprawnienie kobiet i mężczyzn jest wartością samą w sobie, a zaprzeczenie tej zasadzie stanowi łamanie praw człowieka. Zdolność narodów do rozwoju jest uzależniona od wprowadzenia stabilnych rządów demokratycznych – te zaś są nierozłącznie związane z działaniami na rzecz walki z dyskryminacją. Jakość rządzenia zależy od poziomu wykorzystania talentów, energii i aspiracji wszystkich członków społeczeństwa. Hamowanie rozwoju połowy społeczeństwa ustanawia trwałe bariery dla rozwoju wszystkich. Działania na rzecz kobiet są więc nie tylko sprawiedliwe i właściwe – są konieczne dla pełnego rozwoju społeczeństw.

Kobiety na całym świecie, w tym też w Polsce, mają nierówne możliwości rozwoju, trudniejszy dostęp do edukacji, technologii informatycznych i innych ważnych zasobów. Kobiety są słabo reprezentowane w polityce każdego szczebla oraz w biznesie, doświadczają przemocy, są ofiarami handlu, ponoszą największe ciężary związane z ubóstwem, konfliktami i kataklizmami. Nierówności związane z władzą charakteryzują osobiste relacje między kobietami a mężczyznami, a stereotypy dotyczące płci są głęboko i trwale zakorzenione w każdym społeczeństwie. Wśród kobiet odnotowuje się wyższe wskaźniki analfabetyzmu i bezrobocia, co przekłada się na znaczne różnice w dochodach i np. utrudniony dostęp do opieki zdrowotnej. Kobiety stanowią ponad połowę zarażonych HIV/AIDS. Dyskryminacja ze względu na płeć, dotykająca przede wszystkim kobiety, często ściśle łączy się z wiekiem, pochodzeniem etnicznym, poziomem wykształcenia, statusem społeczno-ekonomicznym oraz miejscem zamieszkania (miasto – wieś).

Rozwiązania na rzecz godzenia życia zawodowego i rodzinnego są kluczowe dla zapewnienia równości kobiet i mężczyzn na rynku pracy. Znalezienie równowagi między życiem zawodowym i rodzinnym stanowi odpowiedź na wyzwania demograficzne, społeczne i ekonomiczne współczesnych społeczeństw. Przy tradycyjnym podziale ról, długie godziny pracy stanowią przeszkodę, z jednej strony, w dostępie kobiet do rynku pracy, z drugiej strony dla udziału mężczyzn w pracach domowych i opiece nad dziećmi.

Polskie przepisy nie gwarantują prawa do zachowania równowagi między życiem zawodowym i prywatnym. Rozwiązania zapewniające równowagę między pracą a życiem prywatnym zależą jednak przede wszystkim od polityki konkretnych firm. Podkreślić należy, że ułatwienia godzenia ról zawodowych i rodzinnych jest jednym z rozwiązań w ramach wprowadzania rzeczywistej równości kobiet i mężczyzn na rynku pracy, która z kolei należy do priorytetów Unii Europejskiej (rozdział 188 art.1 Traktatu Amsterdamskiego), a więc także Polski jako kraju członkowskiego UE.

Oferowanie przez pracodawców rozwiązań ułatwiających harmonijne godzenie obowiązków zawodowych i rodzinnych jest ważnym elementem polityki równych szans. Firmy ułatwiające pracownicom i pracownikom godzenie obowiązków zawodowych i rodzinnych stosują następujące rozwiązania:

elastyczny czas pracy
możliwość wykonywania pracy z domu
pracę w niepełnym wymiarze godzin

Polskie przedsiębiorstwa nie prowadzą przyzakładowego żłobka ani przedszkola, co jest praktyką często spotykaną w innych krajach, nieliczne oferują dopłaty do żłobka lub przedszkola. W dużej mierze uderza to w kobiety, na których wciąż spoczywa większość obowiązków związanych z życiem rodzinnym. Tymczasem uwzględnienie przez firmy potrzeb pracowników i pracownic, w zakresie łączenia obowiązków zawodowych z rodzinnymi jest jednym z kluczowych elementów osiągania rzeczywistej równości kobiet i mężczyzn w miejscu pracy.

Promowanie aktywnego ojcostwa i partnerskiego modelu rodziny jest kluczowe dla długofalowej skuteczności rozwiązań na rzecz godzenia obowiązków zawodowych z rodzinnymi i wyrównania szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy.

Warto podkreślić (aby obalić jeden z mitów), że polityka równości płci nie jest wyłącznie sprawą kobiet. Nie tylko one zaangażowane są w działania i nie tylko im ma ona przynosić korzyści.

Efektem wdrożenia polityki równości płci ma być pobudzenie rozwoju gospodarczego oraz wzmocnienie postaw obywatelskich. Zakłada ona równy podział obowiązków między kobietami a mężczyznami oraz zapewnia aktywność przedstawicieli obu tych płci, a także – uwzględniając dzielące ich różnice – uznaje zróżnicowane potrzeby, doświadczenia i priorytety.

Polityka równości płci zakłada, że różnice między kobietami z mężczyznami nie mogą przyczyniać się do nierównego traktowania. Realizacja zasady równości wpływa korzystnie na rynek pracy, a zwłaszcza na kwestie zatrudnienia kobiet i mężczyzn, podział ról rodzicielskich, model rodziny oraz organizacji pracy, model wykorzystania czasu, a nawet zmiany instytucjonalne.

Realizując założenia równości płci, należy podejmować działania zarówno uwzględniające zróżnicowanie płci, jak i zmniejszające nierówności w ich traktowaniu.

800 firm z UE podkreśliło następujące korzyści biznesowe płynące z zarządzania różnorodnością w firmie:

szerszy dostęp do zasobów ludzkich i nowych talentów
wzrost prestiżu firmy
kultura firmy wzbogacona o istotne wartości
zwiększona kreatywność i innowacja
wyższa efektywność i motywacja pracowników
dobry wizerunek i nowe szanse marketingowe
większa satysfakcja klientów
redukcja kosztów związanych z rekrutacją, absencją i utrzymaniem wykwalifikowanego personelu – zyski finansowe

Materiał opracowano na podstawie:

“Genderowy Index problemów. Genderowy Index rozwiązań”, UNDP, EQUAL

“Innowacyjność i Mainstreaming”, nr 2/2008

“The Business Case of Diverity. Good Pratices in the Workplace”, European Commission, September 2005

wybór tekstów i opracowanie: Violetta Ożdżeńska

BIBLIOGRAFIA/cytaty pochodzą z:

“Genderowy Index problemów. Genderowy Index rozwiązań”, UNDP, EQUAL
“Innowacyjność i Mainstreaming”, nr 2/2008
Źródło: “The Business Case of Diverity. Good Pratices in the Workplace”, European Commission, September 2005